Sado (veya Chado)
|
Sado ve çay
törenlerini konu alan birçok okul bulunmaktadır. Japonya'da
çay törenleri çok ince detayları bulunan bir sanat dalıdır ve
sallama poşet çayını fincanına koyup üzerine sıcak su dökülüp
hazırlanan batı'daki çay tutkunlarına çok yabancıdır. Çay yani
O-cha (yeşil çay)'nın Japon kültüründeki
yeri , kahve 'nin Amerikan kültüründeki yeri veya 'bir fincan
çay'ın İngiliz kültüründeki yerinden çok daha farklıdır. Aynı
zamanda sağlığa çok yararlı bir madde olduğu tüm dünya çapında
kabul edilmiştir. Japonya'da çay töreninin öğrenilmesi bir genç
kızın yapması gereken en önemli geleneklerden biridir.
Kaynaklar Japonya'da yeşil çayın ilk kez 6.yy döneminde
Budist meditasyonlar sırasında kullanıldığını
göstermektedir. Daha sonra Kamakura
(1185-1333) döneminde yaşayan Eisai
isimli papaz günümüze kadar gelen çay oturumlarını düzenlemeye
başlamıştır. Daha sonraki yüzyılda Ikkyu
isimli bir keşiş gezilerinde çayı ve çay törenini tanıtarak
tüm ülkeye yayılmasına vesile olmuştur. Ikkyu'nun öğrencisi
Shuko, Shogun Ashikaga
Yoshimasa'nın Ginkakuji
sarayında baş çay üstadı konumuna gelmiştir ve burada ilk kez
çay töreni odasını kurmuştur. |
Günümüzdeki bir çok çay okulu büyük üstat Sen
No Rikyu (1522-1591)kurallarını örnek almaktadır.
Kurslarda Japon kültürü daha ön plana alınarak Çin kültüründen uzaklaşılmaktadır.
Rikyu'nun torunu Sotan bir çok çay okulu
açmıştır bunlardan Ura Senke halka açıktı,
Omote Senke ise soylu sınıfa hizmet vermekteydi
. Ura Senke halen günümüzde faaliyetine
devam etmektedir ve bu kültürü geçmişten geleceğe hiç bozulmadan
aktarmaktadır.
|
Çay törenleri genellikle özel çay odalarında gerçekleştirilir.
Önceki dönemlerde bu çay odaları , hanelerden uzak yeşilliğin
içinde sakin yerlere inşa edilen küçük evlerde bulunmaktaydı.
Bu evleri halen bir çok milli parklarda ve sarayların bahçelerinde
ziyaret edebilirsiniz. Kyoto'da
bulunan Katsura Sarayının Shokintei
çay evi en güzel örneklerden biridir.
Konuklar çay odasına girdikten sonra nijiriguchi
kapısının önünde çömelerek dünyevi sorunlardan uzaklaşırlar.
Çay töreninin kendine özgü ve başka hiçbir yerde bulunmayan
özellikleri vardır : davetliler, mevsim, duvardaki resimler,
çevredeki çeşitli bitki ve çiçekler, kullanılan malzemeler,
çaydan önce sunulan yemek, vs.. Çay töreni bir çok aşamadan
oluşmaktadır, her aşamada insan varoluşun derinliklerinin
daha da içine girer , doğaya daha da yakınlaşarak değerinin
farkına varır.
|
 |
Aşağıdaki yazı Ura Senke
büyük çay üstadı Sen Soshitsu'dan(15.yy)
bir alıntıdır :
"Çay töreni, Yani çaya giden yol , suyun kaynatılması, çayın
konulması ve demlenmesi, davetlilere sunularak içilmesi aşamalarını
konu alan basit bir sahnedir. Açık kalplilikle ve saygı ile sunulan
çay büyük minnettarlıkla kabul edilir, sunulan çay tüm fiziksel
ve ruhsal istekleri tatmin eder.
Çılgınlıklarla dolu dünya, arzularımız, heveslerimiz vücudumuzu
ve düşüncelerimiz çok yıpratır. O an kendimize baş başa kalabilecek
sakin ve barışçıl bir ortam ararız. Chado disiplininde o aranılan
yer çay evidir. Ahenk, saygı, saflık ve sükunet prensipleri , Chado'nun
kanunlarını oluşturmaktadır.
400 yılından beri değişmeyen bu Japon geleneği birçok Japon olmayan
kimsenin bu kültüre olan yakınlığını arttırmıştır ve katılımlarını
sağlamıştır. Bu da diğer ulusların insanlarının Chado'ya
olan ilgisinin artmasına yol açmış bir çok insanın "Çay Yolu"
na katılmasına olanak sağlamıştır.
Kullanılan gereçler ise şunlardır:
Chasen, çay törenini hazırlayan
kişinin çayı karıştırmak için kullandığı bambu karıştırıcı; cha-ire,
toz çayın konulduğu seramik kap; kama
(kettle) su kaynatılan kap; hashi (chopsticks)
yemek çubukları; cha-wan çay kaseleri.
Koicha (koyu çay) servisi başta yapılır
daha sonra usucha (açık çay) servisi yapılır.
Tören esnasında , çeşitli kaiseki (hamur
işi), sake ve higashi
(şekerleme) servisleri de yapılır.
|