Noh ve Kyogen
 |
Noh bilinen en eski tiyatrodur.
Geleneksel Çin sanatından ve geleneksel Japon halk oyunlarından
(dengaku) yaptığı alıntılarla sarugaku
olarak da bilinen Noh 14.yy. çok büyük ilerleme kaydetmiştir.
Büyük tapınak ve ibadet yerlerince desteklenen oyunlar daha
çok dini tören havasında geçmekteydi. Ünlü oyuncu ve yazar Kannami
ve onun oğlu Zeami nin 14.yy'da yaptıkları
değişikliklerle Noh günümüzdeki halini almıştır. Shogun
Ashikaga Yoshimitsu (1358~1408) için
oynanan oyunla , shogun'un da desteğini arkasına almış ve yüksek
sosyal sınıf tarafından desteklenmiştir. Zeami
günümüzde halen oynanmakta olan birçok eser yazmıştır, bunlara
tanınan klasiklerinden Takasago ve
Izutsu da dahildir. Noh aristokrat
kesimi ve Budizm’i işlerken , Kabuki güncel konuları ve Shinto
felsefesini işlemektedir. |
Sivil savaş dönemlerinde (1467~1568) Shogun
sanatsal aktivitelere zaman ayıramasa dahi diğer kesim Noh'a sahip
çıkmış ve oyunları izlemeye devam etmiştir. Barış dönemi geldiğinde
Noh tekrardan Shogun tarafından ilgiyle takip edilmiş , ve bu dönemde
Hideyoshi ve daha sonra Ieyasu
sergiledikleri oyun performansları ile meşhur olmuşlardır.
Aristokrat kesime hitap eden Noh oyuncuları
yeni oyunculara müzik ve dansları öğretemediler bu da Noh'a
olan ilgiyi düşürdü. Daha sonraları Edo Dönemi'nin sonuna doğru(1600~1868),
askeri sınıfın yavaş yavaş gücünü kaybetmesi ile Noh ve Kabuki
Halk tarafından tekrar ilgiyle izlenmiştir. 1867' de Shogunluğun
kaldırılması ile Noh mâli sıkıntı içerisine girmiştir. Fakat
Meiji döneminden (1868~1912) sonra
yapılan reformlar ile yeni sponsorlar bularak yaşamına devam
etmiştir.
Çoğu Noh sahnesi kapalı alanda kurulsa da kullanılan dekor ve
malzemelerle dışarı havası verilmektedir. Sahnede ise, shi-te
en önemli oyuncudur ve sahnenin ortasında yer almaktadır, yardımcı
roldeki oyuncu tsure sahnenin solunda
, diğer oyuncu ise waki sahnenin sağında
yer alır. |
 |
Oyun esnasında 3 veya 4 müzik enstrümanı oyuna parçaları ile
eşlik eder. Her çalgıcının sahnedeki yeri farklıdır. Oyun iki ana
oyuncunun sahnedeki rollerini bitirmesi ve yerlerini değiştirmeleri
ile son bulur.
 |
Ana oyuncunun rolü çeşitli maske ve çok
detaylı hazırlanmış kostümlerle desteklenmiştir. Başroldeki
oyuncu sahneye en son çıkar , karanlığın içinden çıkıp ana sahnede
belirir. Olduğundan daha iri gözükebilmek için en az 5 kat giysi
giymiştir. Genellikle oyunun ortalarına doğru kendini göstermek
amacıyla maskesini çıkarır. Oyun esnasındaki sesler , diyaloglar
, müzik ve danslar performansı etkileyen en önemli faktörlerdir.
Kullanılan dil ve oyun için yazılan şiirler tüm Japon halkının
anlayabileceği şekildedir. Fakat aynı Kabuki
de de olduğu gibi hikayelerin anlatımında estetiklik kazanması
amacıyla daha ağır ve zor bir dil kullanılmaktadır. |
Kyogen Japonya'nın
geleneksel komedisidir. Noh'dan ayrı olarak kendi gelenekleri
vardır, fakat uzun Noh dramalarında seyircilerin sıkılmamalarını
sağlamak amacı ile Noh oyunu aralarında gösterildiğinden genellikle
Noh ile beraber sınıflandırılarlar.
Kyogen esnasında büyük bir ustalılkla yelpaze kullanılabilir.
Bunun amacı bıçak, testere, mızrak, Sake şişesi, tabak vb. objeleri
ifade etmektir.
|
 |
Noh oyunlarında beş karakter bulunmaktadır, bunlar: tanrılar,
savaşçılar, güzel bayanlar, diğer tipler(genellikle modern tipler
veya deli kadın) ve son olarak cinler. En popüler Noh oyunlarından
biri 11.yy. hikayelerini konu alan Aoi Hanım'dır
.
Kabuki'de olduğu gibi oyunu baştan sona
takip etmek büyük dikkat gerektirmektedir. Roller oldukça uzundur,
ayrıca oyun çoğu zaman araya Kyogen skeçleri
ile kesilmektedir. Bazı zamanlar Noh gösterileri özellikle korku verici
maskelerden (ör: hannya ) dolayı çocuklar
tarafından yadırganmaktadır. Fakat Japonya seyahatinizden sonra tanıdıklarınıza
iyi bir hediye almak istiyorsanız Noh maskeleri iyi bir tercih olabilir.
>Tavsiye ettiğimiz ürünler<
| Kabuki ve Noh maskeleri için güzel bir kaynak. |
|
|
|
